کدام قطعات در هنگام تعویض دنده در خودرو درگیر می شوند؟

کدام قطعات در هنگام تعویض دنده در خودرو درگیر می شوند؟ در هنگام رانندگی شاید عمل تعویض دنده از دید راننده یک عمل ساده و بدون پیچیدگی باشد، اما در هنگام عمل تعویض دنده قطعات و اجزای مختلفی درگیر می شوند. در این مقاله قصد داریم به این قطعات اشاره و مختصری در مورد آنها صحبت کنی.

دسته دنده

اولین عضوی که در هنگام تعویض دنده درگیر می شود، دسته دنده است. دسته دنده میله‌ ای فلزی است که راننده با حرکت آن در یک الگوی H شکل، عمل تعویض دنده را انجام می‌ دهد.

میل ماهک

میله ‌ای فلزی است که از یک سر به دسته دنده و از سر دیگر به‌ ماهک متصل شده است. راننده با حرکت دسته دنده در حقیقت میل ماهک را حرکت می ‌دهد.

ماهک

قطعه ‌ای به شکل نیم دایره که به ‌انتهای میل ماهک متصل است و نیروی دست راننده را به‌ کشویی منتقل می ‌کند؛ با این حرکت، کشویی‌ دنده با چرخ ‌دنده‌ درگیر می‌ شود .

کشویی دنده

چرخ ‌دنده‌ های تعبیه شده بر محور سوم جعبه ‌دنده روی یاتاقان نصب شده ‌اند و می‌ توانند آزادانه و بدون وارد کردن نیرو به محور بچرخند. از کشویی‌ دنده به منظور ثابت نگه داشتن چرخ ‌دنده روی محور از طریق چفت شدن دندانه‌ ها با چرخ‌ دنده‌ ی هماهنگ کننده‌ استفاده می شود، تا از این طریق گشتاور تولیدی توسط پیشرانه به چرخ ‌ها منتقل شود.

چرخ‌ دنده‌ ی هماهنگ کننده

سطح خارجی یاتاقان ‌های چرخ‌ دنده ‌ها به ‌صورت دندانه‌ دار ساخته می شود. یاتاقان ‌ها به ‌طور کامل به محور سوم چسبیده‌ اند و با سرعت دورانی یکسانی با محور به حرکت درمی ‌آیند. هنگام عمل تعویض دنده ماهک بر کشویی دنده نیرو وارد کرده و آن را به سمت چرخ‌ دنده‌ ی هماهنگ کننده هدایت می ‌کند تا با چفت شدن دندانه ‌ها درون یکدیگر، محور شماره‌ ی سوم با سرعت دنده ‌ی درگیر، شروع به چرخیدن کند.

دنده برنجی

با توجه به این ‌که سرعت دورانی یاتاقان‌ ها با سرعت دورانی دنده‌ ها برابر نیست، احتمال چفت نشدن دندانه ‌های کشویی و یاتاقان ‌ها بسیار بالا است؛ چرا که دندانه‌ های این دو قطعه لزوماً در هر لحظه روبه‌ روی یکدیگر قرار نمی گیرند. برای حل این معضل و انجام هرچه سریع‌ تر و نرم ‌تر عمل تعویض دنده،از یک قطعه ‌ی دندانه‌ دار موسوم به دنده‌ برنجی بین این دو قطعه استفاده می شود. با حرکت ماهک، کشویی دنده بر دنده‌ برنجی نیرو وارد کرده و آن را به دندانه‌ های یاتاقان نزدیک می‌ کند. به دلیل اصطکاک بالای دنده‌ برنجی و یاتاقان، سرعت گردش این دو قطعه در کسری از ثانیه با یکدیگر برابر می‌ شود و در نتیجه دندانه ‌های کشویی دنده به راحتی با دندانه ‌های یاتاقان چفت می ‌شود. در حقیقت، صدای گوش خراش شبیه خرد شدن قطعات در هنگام تعویض دنده، مربوط به عدم برابری سرعت کشویی و یاتاقان است که به سبب برخورد دندانه‌ های این دو قطعه با یکدیگر به گوش می‌ رسد.

جمع بندی

به ‌طور خلاصه، راننده با فشردن پدال کلاچ باعث می شود ارتباط محور یک (محرک) با پیشرانه قطع شود. سپس با حرکت دادن دسته دنده، سبب حرکت میل ماهک و در نتیجه‌ی آن ماهک می ‌شود. ماهک دنده با فشردن کشویی متناظر با دنده ‌ی مورد نظر راننده به دنده ‌برنجی نیرو وارد می‌ کند و در در زمان کمی، باعث برابری سرعت دوران دنده‌ برنجی و یاتاقان دنده می‌ شود. در نهایت دندانه‌ های کشویی دنده با یاتاقان چفت می ‌شود و سبب چرخش محور سوم با سرعتی متناظر دنده می ‌شود.